31.07.2026 11:26
...
... Уфа губернасы Бәләбәй өязе Җилдәр волосте (хәзерге Башкортостанның Миякә районы) Олы Кәркәле авылында мулла...✍
==========================
К 110 летию известного Оренбургского педагога, ученого, краеведа - Мадины Рахимкуловой!.
Петербург татарлары Мәдинә Рәхимкулованы онытмый!...
Яңалыклар, Слайдер, Мәдәният, Шәхесләр, Җәмгыять, Төп яңалыклар, 06.07.2020 ел.
Мәдинә Рәхимкулова дигәндә, халкыбызның мәшһүр кызы, замандашыбыз һәм чордашыбыз, билгеле җәмәгать эшлеклесе, тарихчы, публицист, мөгаллимә, галимә, Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре, СССР география җәмгыяте хакыйкый әгъзасы булган тынгысыз милләттәшебез күз алдына килә. Мәдинә Фәтхетдин кызы сокланырлык һәм үрнәк алырлык матур һәм рухи яктан бай тормыш кичергән. Ул үз- үзен аямыйча, бар гомерен милләткә, халкыбыз тарихын барлауга, күренекле шәхесләребез тормышын өйрәнүгә багышлаган.
Мәдинә Рәхимкулованың исеме Татарстан Республикасы энциклопедиясенә, Ырынбур шәһәренең биографик сүзлегенә кертелгән, аның исеме шәһәрдәге 38нче санлы татар телен тирәнтен өйрәнүче мәктәп музеена бирелгән, Ямашев исемендәге татар китапханәсенең бер бүлмәсендә күренекле милләттәшкә багышланган музей ачылган.
Ырынбурда галимә яшәгән йорт диварына истәлек тактасы урнаштырылган.
Мәдинә ханым Ырынбур татарлары милли мәдәни тормышында аерым урын тоткан җәмәгать эшлеклесе. Ул «Хөсәения» мәдрәсәсе тарихын, Ризаэддин Фәхретдиннең фәнни мирасын, Рәмиевләр нәселе тарихын аеруча җентекле өйрәнгән.
Быел татар халкының күренекле кызы Мәдинә Рәхимкуловага 104 яшь тулган булыр иде. Мәдинә Фәтхетдин кызы Рәхимкулова 1916 ( 1915 дип язылган мәгълүмат та бар) елның 30 июнендә Рәсәй Империясе, Уфа губернасы Бәләбәй өязе Җилдәр волосте (хәзерге Башкортостанның Миякә районы) Олы Кәркәле авылында мулла гаиләсендә ( кайбер чыганакларда табиб һәм укытучы гаиләсендә диелә. Әлеге үзгәрешнең совет елларында кертелгән булуы да мөмкин) дөньяга килә.
Мәдинә заманына күрә алдынгы һәм мәгърифәтле гаиләдә тәрбия ала. Татар халкында Мөхлисә -Бубый исеме киң таралган була. Мәдинәнең әнисе Фатыйма Гомәр кызы Козлова-Рәхимкулова 1909—1911 елларда Иж-Бубыйга барып Мөхлисә Бубый мәдрәсәсендә укый. Мөгаллимә исеменә лаек була.
Авыр еллар була бу. Халык өстенә зур сынаулар төшә. Рәхимкуловларның гаиләсе дә репрессиягә эләгә. Уналты яше дә тулмаган Мәдинә Дәүләкән элеваторына эшче булып урнаша. Тәүдә фабрика-завод өйрәнчекләре мәктәбендә укый. Берничә елдан бәхет эзләп Урта Азиягә чыгып китә. Кыргыз АССРда башлангыч мәктәп укытучысы, Үзбәкстанда автобазада наряд язучы булып эшли. Тормыш ничаклы гына авыр булмасын, Мәдинә белемгә тартыла. Сәмәркандтагы эшчеләр факультетына укырга алуларын сорап, гариза яза, кабул итәләр. Әлеге эшчеләр факультетын тәмамлаганнан соң, якты хыяллары аны Казан дәүләт университетына китерә. Мәдинә университетка җиңел кабул ителә. Кызганычка каршы, аны тәмамлый алмый. Матди кыенлыклар
булу сәбәпле укуын ташларга туры килә.
Тормыш авырлыклары һәм матди кыенлыклар аяк чалуга карамастан, Мәдинәне югары белем аласы килү теләге бер генә минутка да ташламый. Рәхимкулова Ырынбур дәүләт педагогия институтының физика -математика факультетына кабул ителә. 1942 елда аны уңышлы тәмамлый. Алдынгы карашлы татар кызы, ниһаять, югары белемгә ия була.
1953 елга кадәр Ырынбур шәһәре һәм өлкәсе мәктәпләрендә укыта. Берүк вакытта, зур җәмәгать эше алып бара. Дәрестән тыш укучыларга халкыбыз тарихы һәм күренекле милләттәшләребез хакында лекцияләр укый. Аннары 1971 елга кадәр Ырынбур авыл хуҗалыгы институтының физика һәм электротехника кафедрасында эшли. Ырынбур педагогия көллиятендә гарәп һәм кешелек цивилизациясе тарихын укытканда да җәмәгать эшен, тарихта эз калдырган күренекле милләттәшләр тормышын һәм иҗатын, аларның билгеле хезмәтләрен өйрәнүне ташламый. «Революциягә кадәр татар дини мәктәпләрендә табигать фәннәрен укыту һәм шул чорда Русиядә табигать белеме һәм төгәл фәннәр буенча татарча басылган дәреслек» дигән темага фәнни монография (диссертация) яза.
==========================
К 110 летию известного Оренбургского педагога, ученого, краеведа - Мадины Рахимкуловой!.
Петербург татарлары Мәдинә Рәхимкулованы онытмый!...
Яңалыклар, Слайдер, Мәдәният, Шәхесләр, Җәмгыять, Төп яңалыклар, 06.07.2020 ел.
Мәдинә Рәхимкулова дигәндә, халкыбызның мәшһүр кызы, замандашыбыз һәм чордашыбыз, билгеле җәмәгать эшлеклесе, тарихчы, публицист, мөгаллимә, галимә, Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре, СССР география җәмгыяте хакыйкый әгъзасы булган тынгысыз милләттәшебез күз алдына килә. Мәдинә Фәтхетдин кызы сокланырлык һәм үрнәк алырлык матур һәм рухи яктан бай тормыш кичергән. Ул үз- үзен аямыйча, бар гомерен милләткә, халкыбыз тарихын барлауга, күренекле шәхесләребез тормышын өйрәнүгә багышлаган.
Мәдинә Рәхимкулованың исеме Татарстан Республикасы энциклопедиясенә, Ырынбур шәһәренең биографик сүзлегенә кертелгән, аның исеме шәһәрдәге 38нче санлы татар телен тирәнтен өйрәнүче мәктәп музеена бирелгән, Ямашев исемендәге татар китапханәсенең бер бүлмәсендә күренекле милләттәшкә багышланган музей ачылган.
Ырынбурда галимә яшәгән йорт диварына истәлек тактасы урнаштырылган.
Мәдинә ханым Ырынбур татарлары милли мәдәни тормышында аерым урын тоткан җәмәгать эшлеклесе. Ул «Хөсәения» мәдрәсәсе тарихын, Ризаэддин Фәхретдиннең фәнни мирасын, Рәмиевләр нәселе тарихын аеруча җентекле өйрәнгән.
Быел татар халкының күренекле кызы Мәдинә Рәхимкуловага 104 яшь тулган булыр иде. Мәдинә Фәтхетдин кызы Рәхимкулова 1916 ( 1915 дип язылган мәгълүмат та бар) елның 30 июнендә Рәсәй Империясе, Уфа губернасы Бәләбәй өязе Җилдәр волосте (хәзерге Башкортостанның Миякә районы) Олы Кәркәле авылында мулла гаиләсендә ( кайбер чыганакларда табиб һәм укытучы гаиләсендә диелә. Әлеге үзгәрешнең совет елларында кертелгән булуы да мөмкин) дөньяга килә.
Мәдинә заманына күрә алдынгы һәм мәгърифәтле гаиләдә тәрбия ала. Татар халкында Мөхлисә -Бубый исеме киң таралган була. Мәдинәнең әнисе Фатыйма Гомәр кызы Козлова-Рәхимкулова 1909—1911 елларда Иж-Бубыйга барып Мөхлисә Бубый мәдрәсәсендә укый. Мөгаллимә исеменә лаек була.
Авыр еллар була бу. Халык өстенә зур сынаулар төшә. Рәхимкуловларның гаиләсе дә репрессиягә эләгә. Уналты яше дә тулмаган Мәдинә Дәүләкән элеваторына эшче булып урнаша. Тәүдә фабрика-завод өйрәнчекләре мәктәбендә укый. Берничә елдан бәхет эзләп Урта Азиягә чыгып китә. Кыргыз АССРда башлангыч мәктәп укытучысы, Үзбәкстанда автобазада наряд язучы булып эшли. Тормыш ничаклы гына авыр булмасын, Мәдинә белемгә тартыла. Сәмәркандтагы эшчеләр факультетына укырга алуларын сорап, гариза яза, кабул итәләр. Әлеге эшчеләр факультетын тәмамлаганнан соң, якты хыяллары аны Казан дәүләт университетына китерә. Мәдинә университетка җиңел кабул ителә. Кызганычка каршы, аны тәмамлый алмый. Матди кыенлыклар
булу сәбәпле укуын ташларга туры килә.
Тормыш авырлыклары һәм матди кыенлыклар аяк чалуга карамастан, Мәдинәне югары белем аласы килү теләге бер генә минутка да ташламый. Рәхимкулова Ырынбур дәүләт педагогия институтының физика -математика факультетына кабул ителә. 1942 елда аны уңышлы тәмамлый. Алдынгы карашлы татар кызы, ниһаять, югары белемгә ия була.
1953 елга кадәр Ырынбур шәһәре һәм өлкәсе мәктәпләрендә укыта. Берүк вакытта, зур җәмәгать эше алып бара. Дәрестән тыш укучыларга халкыбыз тарихы һәм күренекле милләттәшләребез хакында лекцияләр укый. Аннары 1971 елга кадәр Ырынбур авыл хуҗалыгы институтының физика һәм электротехника кафедрасында эшли. Ырынбур педагогия көллиятендә гарәп һәм кешелек цивилизациясе тарихын укытканда да җәмәгать эшен, тарихта эз калдырган күренекле милләттәшләр тормышын һәм иҗатын, аларның билгеле хезмәтләрен өйрәнүне ташламый. «Революциягә кадәр татар дини мәктәпләрендә табигать фәннәрен укыту һәм шул чорда Русиядә табигать белеме һәм төгәл фәннәр буенча татарча басылган дәреслек» дигән темага фәнни монография (диссертация) яза.