«Амырга» ансамблиниӊ төөгүзүнден… Делегейде кандыг уран- талантылыг кижи чок дээр.

«Амырга» ансамблиниӊ төөгүзүнден…

Делегейде кандыг уран- талантылыг кижи чок дээр. Тыва кижи бойдустан чаяаттынган хоюг үнү-биле янзы-бүрү куштарның, аң-меңниң, мал-маганның үнүн ол олчаан ѳттүнүп каар. Тыва улустуӊ хѳгжүмнүг аас чогаалы, ыры-хөгжүм, сыгыт, хөөмей, хөгжүм херекселдери мөӊгеде артсын дээр болза, салгалдарга өөредип сайзырадыр ужурлуг.

Кызылдыӊ 9 дугаар школазынга 1991 чылдан эгелеп улусчу ужур-чаңчылдарны ѳѳредилге-кижизидилгеге ажыглаарын ынчангы школавыстың директору Дѳмүр-оол Валентина Ɵдүрековна сүмелеп, удуртуп, шенелде ажылын эгелээн, школага улусчу ужур-чаңчылдар тѳвүн ажыткан. Ук төптүӊ ажылын дуржулгалыг башкылар Светлана Чоодуевна Шулуу-Маадыр, Зодч Дайна, Анна Кыдат-ооловна Ооржак чорудуп эгелээннер. Ооӊ соонда аӊгы-аӊгы угланыышкынныг бөлгүмнерлиг немелде билиглер тѳвү тургустунган, ооӊ баштайгы удуртукчузу – Толунчап Сат Шангыр-ооловна.

Школага чугула деп көргени ажылдарның бирээзи – хѳгжүмнүг аас чогаалын сайзырадыры. Ук ажылды чорудары-биле онзагай уран-талантылыг тус мергежилдиң кижилерин хаара туткан. Оларныӊ кол сорулгазы тыва улустуӊ ыры-хөгжүмүнге ынактарны уруглар аразындан тып, оларныӊ салым-чаяанын оттуруп, сайзырадып, боттарыныӊ тургусканы программа ёзугаар өөредири.

1991 чылда Хамнаарак аттыг («Радость» деп-даа адап турган) танц, ыры-хѳгжүм ансамбли тургустунган. Ирина Александровна Айыжының удуртулгазы-биле аңаа хомус болгаш ѳске-даа тыва хѳгжүм херекселдеринге ойнаар уруглар хаара туттунган. Олар Кызылдың 2, 5 дугаар школаларынга, Самагалдай, Чыргаланды суурларынче үнүүшкүннерни кылып турган. Оларның аразындан хѳйге билдингир доозукчувус Монгуш Солун-оолдуң ыры, сыгыт-хѳѳмейин дыңнаваан кижи чок. 1995 чылда Тыва Республиканың Улустуң хѳѳмейжизи Хунаштаар-оол Сүрүң-оолович Ооржак сыгыт-хѳѳмейге салым-чаяанныг уругларны тодарадып, хѳѳмей, сыгытты күүседириниң чажыттарын дамчыткан.

1996 чылдан эгелеп Амырга аттыг хѳгжүмнүг аас чогаал бѳлүү тургустунган. 1998 чылга чедир онзагай уран-талантылыг удуртукчулар Полина Донгаковна Кенден – хѳгжүм башкызы, Игорь Михайлович Көшкендей – хѳѳмей-сыгыт башкызы аңгы-аңгы класстардан сонуургалдыг үжен ажыг оолдар, уругларны чыып, ажылын чоруткан. 1998 чылда Родник аттыг IV-кү бүгү Россия чергелиг Сибирьниң болгаш Ыраккы чѳѳн чүктүң уруглар фестивалынга киришкеш, ооң дипломантызы (Саки хоорай), 2001 чылда лауреады болган. Бо болуушкун уругларны хей-аът киирип, улам сонуургалды оттурган. Ол-ла чылын Бүгү-россияның уругларының «Океан» дыштанылга тѳвүнүң 15 чыл болган юбилейинге тураскааткан «Россияның хаяазы» деп Бүгү-россияның V-ки уруглар фестивалының лауреады, а 2000 чылда дипломантызы болганнар. Аӊаа бѳлүктүң солистери Эртине Шижээ «Народное пение» деп номинацияның лауреады, Аян Ширижик I-ги черниң дипломантызы, Орлан Монгуш II-ги черниң дипломантызы болганнар.

«Амырганыӊ» уруглары тыва улустуң хѳгжүм херекселдеринге ойнап, улустуң ырларын, кожамыктарын, сыгыт, хѳѳмейин, тоолдарын ѳѳренмишаан, бо хевирлерниң дугайында материалдарны чыып бижип турганнар.

Дөзү: https://vk.com/wall-85378843_11423