21.05.2026 09:03
Флера Сөләйманова улы: «Кабер ташын үзем ясатам, әмма эш озакка сузылды»
“Без әнигә битараф”, – дигән фикер ялган”
Флера Сөләйманованың каберен карамаулары турында хәбәр чыккач, иң беренче эш итеп Габдулла Тукай исемендәге дәүләт филармониясе белән хәбәргә чыктык. Филармония матбугат хезмәте сорауларыбызга җавап бирде. Бу мәсьәләгә тулырак ачыклык кертү өчен Флера Сөләйманованың улының телефонын номерын да җибәрделәр. Булат Асеев белән хәбәргә чыктык.
– Әнигә кабер ташын куяр өчен акча җыю турында ишеткәч, шок хәлендә калдым. Мондый эшләрне туганнардан белешмичә башламыйлар. Читтән карасаң, бәлки, чыннан да, каберне карамыйлар дигән фикер туа аладыр, шуңа күрә бу эшнең ни өчен озакка сузылганын аңлатып үтәсе килә. Әни вафатыннан соң, алдан ук: “Кабер ташы белән үзем шөгыльләнәм”, - дип Филармония җитәкчелегенә дә, туганнарга да әйтеп куйдым. Татарстанның халык артисты булгач, билгеле, кабер ташын ясауга да артык җаваплы карадым. Ике еллап бер сынчы белән эшләдек. Төрле эскизлар карадык, ошатмадык. Кыйммәтле “мансуровский гранит” ташына заказ биргән идек. Ул заказны да башкарып чыга алмадылар. Хәзер инде шул “мансуровский плитәләр” алып, кабер ташын граниттан ясарга булдык. Сынчы белән эшләүдән дә баш тарттык. Кабер – кабер булып калырга тиеш дигән фикергә килдем. Аңлыйм, бик күп вакыт үтте. Алдан ук гадирәк эш итәргә кирәк иде.
Флера Сөләйманова – безнең үги әни. Әмма безнең өчен ул чын әни булды. Без дүрт бала идек. Әни һәрберебезне үз балалары кебек яратты. Әти хәрби кеше, бераз кырысрак булды. Ә әни һәрберебезнең күңеленә юл таба белде. Безне бербөтен итеп, гаилә итеп тотып торучы иде. Без аңа гомерлек рәхмәтле һәм бурычлы. Шуңа күрә беркемнән дә акча аласыбыз килми. Кабергә язылачак текстны Нәҗип Нәккашка заказ бирдем. Затлы итеп эшлисе килә, әмма артык пафоссыз. Иң мөһиме – кылган догаларыбыз кабул булсын.
– Кабердә чүп үләннәре үскәч, аны караучы юк дигән фикер туа. Соңгы тапкыр зиратка кайчан бардыгыз?
– Май бәйрәмнәрендә барып җыештырдык. Көн саен килеп йөрмибез, әйе. Анда көн саен бару да мәҗбүри түгел. Әни рухына дога кылу мөһим. Догадан калдырмыйбыз. Чардуган ясауны кирәк дип тапмыйм. Хәмдүнә апаның каберендә дә чардуган юк, мәсәлән. Кабергә чардуган кую, куймау һәркемнең үз эше. Әнине җирләгән көнне дә динне үзенчә аңлап: “Дөрес эшләмисез”, – дип тавыш күтәрүчеләр булды. Аңлата башлагач, “бернәрсә дә белмисез”, – диләр. Үземне зур дин белгече дип әйтмим. Әмма әнине җирләгәч, аның кабере янында җырларын җырлый башлау бөтенләй башка сыймаслык хәл. Зират – сәхнә дә, мәчет тә түгел. Гомеренең соңгы елларында әни намазга баскан иде. Ул концертларда чыгыш ясаудан да читләште. Һәркемгә аңлату эше алып барып булмый. Кеше бит ялгышырга, хаклы булмаска да мөмкин. “Без әнигә битараф”, – дигән фикер ялган. Шулай да әнинең рухына дога кылучы һәркемгә, аны хөрмәт иткән, ихтирам иткән кешеләргә рәхмәт.
Илгизә Галиуллина
Флера Сөләйманованың каберен карамаулары турында хәбәр чыккач, иң беренче эш итеп Габдулла Тукай исемендәге дәүләт филармониясе белән хәбәргә чыктык. Филармония матбугат хезмәте сорауларыбызга җавап бирде. Бу мәсьәләгә тулырак ачыклык кертү өчен Флера Сөләйманованың улының телефонын номерын да җибәрделәр. Булат Асеев белән хәбәргә чыктык.
– Әнигә кабер ташын куяр өчен акча җыю турында ишеткәч, шок хәлендә калдым. Мондый эшләрне туганнардан белешмичә башламыйлар. Читтән карасаң, бәлки, чыннан да, каберне карамыйлар дигән фикер туа аладыр, шуңа күрә бу эшнең ни өчен озакка сузылганын аңлатып үтәсе килә. Әни вафатыннан соң, алдан ук: “Кабер ташы белән үзем шөгыльләнәм”, - дип Филармония җитәкчелегенә дә, туганнарга да әйтеп куйдым. Татарстанның халык артисты булгач, билгеле, кабер ташын ясауга да артык җаваплы карадым. Ике еллап бер сынчы белән эшләдек. Төрле эскизлар карадык, ошатмадык. Кыйммәтле “мансуровский гранит” ташына заказ биргән идек. Ул заказны да башкарып чыга алмадылар. Хәзер инде шул “мансуровский плитәләр” алып, кабер ташын граниттан ясарга булдык. Сынчы белән эшләүдән дә баш тарттык. Кабер – кабер булып калырга тиеш дигән фикергә килдем. Аңлыйм, бик күп вакыт үтте. Алдан ук гадирәк эш итәргә кирәк иде.
Флера Сөләйманова – безнең үги әни. Әмма безнең өчен ул чын әни булды. Без дүрт бала идек. Әни һәрберебезне үз балалары кебек яратты. Әти хәрби кеше, бераз кырысрак булды. Ә әни һәрберебезнең күңеленә юл таба белде. Безне бербөтен итеп, гаилә итеп тотып торучы иде. Без аңа гомерлек рәхмәтле һәм бурычлы. Шуңа күрә беркемнән дә акча аласыбыз килми. Кабергә язылачак текстны Нәҗип Нәккашка заказ бирдем. Затлы итеп эшлисе килә, әмма артык пафоссыз. Иң мөһиме – кылган догаларыбыз кабул булсын.
– Кабердә чүп үләннәре үскәч, аны караучы юк дигән фикер туа. Соңгы тапкыр зиратка кайчан бардыгыз?
– Май бәйрәмнәрендә барып җыештырдык. Көн саен килеп йөрмибез, әйе. Анда көн саен бару да мәҗбүри түгел. Әни рухына дога кылу мөһим. Догадан калдырмыйбыз. Чардуган ясауны кирәк дип тапмыйм. Хәмдүнә апаның каберендә дә чардуган юк, мәсәлән. Кабергә чардуган кую, куймау һәркемнең үз эше. Әнине җирләгән көнне дә динне үзенчә аңлап: “Дөрес эшләмисез”, – дип тавыш күтәрүчеләр булды. Аңлата башлагач, “бернәрсә дә белмисез”, – диләр. Үземне зур дин белгече дип әйтмим. Әмма әнине җирләгәч, аның кабере янында җырларын җырлый башлау бөтенләй башка сыймаслык хәл. Зират – сәхнә дә, мәчет тә түгел. Гомеренең соңгы елларында әни намазга баскан иде. Ул концертларда чыгыш ясаудан да читләште. Һәркемгә аңлату эше алып барып булмый. Кеше бит ялгышырга, хаклы булмаска да мөмкин. “Без әнигә битараф”, – дигән фикер ялган. Шулай да әнинең рухына дога кылучы һәркемгә, аны хөрмәт иткән, ихтирам иткән кешеләргә рәхмәт.
Илгизә Галиуллина