24.09.2026 14:30
Сәдаканың фазыйләте турында безгә «Өметлеләр» мәчете имам-хатыйбы Алмаз хәзрәт Сафин сөйләде.
Сәдаканың фазыйләте турында безгә «Өметлеләр» мәчете имам-хатыйбы Алмаз хәзрәт Сафин сөйләде.
– Сәдака ул – кешене Аллаһка якынайта торган гыйбадәтләрнең берсе. Дөньяда вакытта сәдака бирүчеләргә ахирәт дөньясында уннан алып җиде йөзгә кадәр, ә кайбер кешеләргә аннан да күбрәк әҗер-савап бирелә.
Коръәндә «Бәкара» сүрәсенең 261 нче аятендә: «Аллаһ юлында байлыкларын сарыф итүче, сәдака бирүче кешеләрнең мисалы җиде башак чыгарган орлык кебек. Ул башакларның һәрберсендә йөз орлык бар. Аллаһ үзе теләгән кешегә әҗер-савапны арттыра. Аллаһ бик күп әҗер-савап Бирүче, бөтен нәрсәне Белүче», – диелә. Сәдаканың фазыйләте бик күп. Хәер бирүче кешенең гөнаһлары гафу ителә һәм байлыгына бәрәкәт иңә.
«Бәкара» сүрәсендә сәдака биргән өчен Аллаһның гөнаһларны гафу итүе һәм хәер бирүче кешенең байлыгын арттыруы хәбәр ителә. Шулай ук сәдака бирүче кеше өчен фәрештәләр хәер-бәрәкәт сорап, Аллаһка дога кылалар.
– Хәер бирүнең аерым шартлары бармы?
– Сәдака бирүче үз акылында булган, балигълык яшенә җиткән һәм сәдака бирерлек байлыкка ия кеше булырга тиеш. Әгәр дә үзен һәм гаиләсен тулысынча тәэмин итә алмаса, бурычка керсә, аңа сәдака бирү мәҗбүри түгел. Ул үзе сәдакага мохтаҗ кеше була. Мөхәммәд пәйгамбәр әйтте: «Иң хәерле сәдака – бай булган вакытта бирелгән сәдака». Сәдака хәләл малдан бирелә. Хәрам кәсептән кергән акча булса, Аллаһы Тәгалә аны кабул итми. Мондый сәдакага әҗер-савап та булмый. Тагын бер шарт – сәдаканы Аллаһ ризалыгын өмет итеп, ихлас күңелдән бирергә кирәк. Әгәр дә башкалар алдында мактану һәм үзен күрсәтү нияте белән бирелсә, бу риядан бирелгән сәдака була. Өченчедән, сәдака бирүеңне мохтаҗ кешенең исенә вакыт узу белән төшермә һәм аны битәрләмә.
– Ир кешенең өенә ризык алып кайтуы да – сәдака, имеш.
– Аның гаиләсен матди яктан тәэмин итүе дә сәдака биргәнгә тиң саваплы гамәлләрдән санала. Мөхәммәд пәйгамбәр әйтте: «Әгәр дә мөселман кешесе әҗер-савап өмет итеп гаиләсе өчен акчасын сарыф итсә, бу аның өчен сәдака була».
– Коръән мәҗлесләрендә, ашларда сәдака тарату гадәте каян килеп чыккан? Бер караганда, табын янында утыручыларның берсе дә сәдака иясе түгел.
– Безнең җирлектә Коръән мәҗлесендә хәер һәм бүләк өләшү гадәте бар. Бу – мөстәхәб-саваплы гамәл. Сәдака бирсәң, әҗер-савапка ирешәсең, ә бирмәсәң, гөнаһлы булмыйсың. Бәлки элекке вакытта мондый мәҗлесләргә фәкыйрьләрне, ятим балаларны, мескеннәрне җыеп сәдака таратканнардыр һәм бу гамәл тора-бара гореф-гадәткә әйләнгәндер. Асыл сәбәбен бер Аллаһ белүче. Әгәр дә табын янында утыручылар сәдака иясе булмаса, аларга таратырга теләгән нәрсәне бүләк нияте белән бирәсең.
– Сәдаканы акчалата бирүме, әллә, соңгы вакытта еш күзәтелгәнчә, оекбаш, сабын, чынаяклар белән бирү дөресрәкме?
– Икесе дә рөхсәт ителә. Иң мөһиме сәдака итеп таратылган нәрсәдән кеше файда күрсен һәм көнкүрештә куллана алсын. Дини ашларда акча урынына көндәлек тормышта куллана торган сабын, оекбаш, чәй, савыт-саба, китап, кулъяулык кебек әйберләрне тарату шулай ук хәерле гамәлләрдән санала. Әгәр дә ул аны ихлас ният белән эшләсә, сәдака өләшүче кешегә аның өчен әҗер-савап языла,
– Сәдакага ничек дога кылырга? Аның догасы бармы? Үз телең белән теләкләр әйтү генә җитәме?
– Сәдака өчен аерым дога хәдисләрдә искә алынмый, ләкин безнең җирлектә түбәндәге доганы уку гадәткә кергән. «Әллааһүммә-хфаз саахибә һәәзиһис-садәкати ганил-әәфәәти вәл-бәләәйә вәл-әмраадъ. Әллааһүммә-гъфир зүнүүбәһү вә сәббит иимәәнәһү вә сәккыйль миизәәнәһү вә бәәрик ләһү фи әмвәәлиһи вә вәффикъһү иләә хайри мәкаасыйдиһи» (Йә Аллаһ! Бу сәдака иясен афәтләрдән, бәла-казалардан һәм авырулардан сакла. Йә Аллаһ! Аның гөнаһларын кичер, иманын ныгыт, ахирәттә бизмәнендә изге гамәлләре салынган тәлинкәсен авыр ит, байлыгына бәрәкәт иңдер һәм хәерле максатларына ирешергә ярдәм ит!). Әгәр дә сәдака алучы кеше бу доганы белмәсә, үз телең белән теләкләр әйтү дә җитә.
Дилбәр Гарифуллина
– Сәдака ул – кешене Аллаһка якынайта торган гыйбадәтләрнең берсе. Дөньяда вакытта сәдака бирүчеләргә ахирәт дөньясында уннан алып җиде йөзгә кадәр, ә кайбер кешеләргә аннан да күбрәк әҗер-савап бирелә.
Коръәндә «Бәкара» сүрәсенең 261 нче аятендә: «Аллаһ юлында байлыкларын сарыф итүче, сәдака бирүче кешеләрнең мисалы җиде башак чыгарган орлык кебек. Ул башакларның һәрберсендә йөз орлык бар. Аллаһ үзе теләгән кешегә әҗер-савапны арттыра. Аллаһ бик күп әҗер-савап Бирүче, бөтен нәрсәне Белүче», – диелә. Сәдаканың фазыйләте бик күп. Хәер бирүче кешенең гөнаһлары гафу ителә һәм байлыгына бәрәкәт иңә.
«Бәкара» сүрәсендә сәдака биргән өчен Аллаһның гөнаһларны гафу итүе һәм хәер бирүче кешенең байлыгын арттыруы хәбәр ителә. Шулай ук сәдака бирүче кеше өчен фәрештәләр хәер-бәрәкәт сорап, Аллаһка дога кылалар.
– Хәер бирүнең аерым шартлары бармы?
– Сәдака бирүче үз акылында булган, балигълык яшенә җиткән һәм сәдака бирерлек байлыкка ия кеше булырга тиеш. Әгәр дә үзен һәм гаиләсен тулысынча тәэмин итә алмаса, бурычка керсә, аңа сәдака бирү мәҗбүри түгел. Ул үзе сәдакага мохтаҗ кеше була. Мөхәммәд пәйгамбәр әйтте: «Иң хәерле сәдака – бай булган вакытта бирелгән сәдака». Сәдака хәләл малдан бирелә. Хәрам кәсептән кергән акча булса, Аллаһы Тәгалә аны кабул итми. Мондый сәдакага әҗер-савап та булмый. Тагын бер шарт – сәдаканы Аллаһ ризалыгын өмет итеп, ихлас күңелдән бирергә кирәк. Әгәр дә башкалар алдында мактану һәм үзен күрсәтү нияте белән бирелсә, бу риядан бирелгән сәдака була. Өченчедән, сәдака бирүеңне мохтаҗ кешенең исенә вакыт узу белән төшермә һәм аны битәрләмә.
– Ир кешенең өенә ризык алып кайтуы да – сәдака, имеш.
– Аның гаиләсен матди яктан тәэмин итүе дә сәдака биргәнгә тиң саваплы гамәлләрдән санала. Мөхәммәд пәйгамбәр әйтте: «Әгәр дә мөселман кешесе әҗер-савап өмет итеп гаиләсе өчен акчасын сарыф итсә, бу аның өчен сәдака була».
– Коръән мәҗлесләрендә, ашларда сәдака тарату гадәте каян килеп чыккан? Бер караганда, табын янында утыручыларның берсе дә сәдака иясе түгел.
– Безнең җирлектә Коръән мәҗлесендә хәер һәм бүләк өләшү гадәте бар. Бу – мөстәхәб-саваплы гамәл. Сәдака бирсәң, әҗер-савапка ирешәсең, ә бирмәсәң, гөнаһлы булмыйсың. Бәлки элекке вакытта мондый мәҗлесләргә фәкыйрьләрне, ятим балаларны, мескеннәрне җыеп сәдака таратканнардыр һәм бу гамәл тора-бара гореф-гадәткә әйләнгәндер. Асыл сәбәбен бер Аллаһ белүче. Әгәр дә табын янында утыручылар сәдака иясе булмаса, аларга таратырга теләгән нәрсәне бүләк нияте белән бирәсең.
– Сәдаканы акчалата бирүме, әллә, соңгы вакытта еш күзәтелгәнчә, оекбаш, сабын, чынаяклар белән бирү дөресрәкме?
– Икесе дә рөхсәт ителә. Иң мөһиме сәдака итеп таратылган нәрсәдән кеше файда күрсен һәм көнкүрештә куллана алсын. Дини ашларда акча урынына көндәлек тормышта куллана торган сабын, оекбаш, чәй, савыт-саба, китап, кулъяулык кебек әйберләрне тарату шулай ук хәерле гамәлләрдән санала. Әгәр дә ул аны ихлас ният белән эшләсә, сәдака өләшүче кешегә аның өчен әҗер-савап языла,
– Сәдакага ничек дога кылырга? Аның догасы бармы? Үз телең белән теләкләр әйтү генә җитәме?
– Сәдака өчен аерым дога хәдисләрдә искә алынмый, ләкин безнең җирлектә түбәндәге доганы уку гадәткә кергән. «Әллааһүммә-хфаз саахибә һәәзиһис-садәкати ганил-әәфәәти вәл-бәләәйә вәл-әмраадъ. Әллааһүммә-гъфир зүнүүбәһү вә сәббит иимәәнәһү вә сәккыйль миизәәнәһү вә бәәрик ләһү фи әмвәәлиһи вә вәффикъһү иләә хайри мәкаасыйдиһи» (Йә Аллаһ! Бу сәдака иясен афәтләрдән, бәла-казалардан һәм авырулардан сакла. Йә Аллаһ! Аның гөнаһларын кичер, иманын ныгыт, ахирәттә бизмәнендә изге гамәлләре салынган тәлинкәсен авыр ит, байлыгына бәрәкәт иңдер һәм хәерле максатларына ирешергә ярдәм ит!). Әгәр дә сәдака алучы кеше бу доганы белмәсә, үз телең белән теләкләр әйтү дә җитә.
Дилбәр Гарифуллина